Het enige kwetsbare plekke op het lijf van de onsterfelijk geachte Griekse mythologische held Achilles was de pees aan de achterkant van zijn enkel.  

Aan die pees had zijn moeder hem vastgehouden toen zij hem onderdompelde in het heilige water van de rivier de Styx. De Achillespees werd metafoor voor een klein, maar kwetsbaar punt. De achillespees loopt aan de achterkant van de enkel en zorgt voor de aanhechting van de buigspieren op het hielbeen. Blessures aan de achillespees kunnen zowel acuut ontstaan, of relatief langzaam waarbij zonder aanwijsbaar ongeluk toch pijn ontstaat.

Achillespeesblessures hebben sterk de neiging chronisch te worden, vooral vanwege een tweevoudig doorbloedingprobleem dat herstel belemmert: het onderbeen is slechter doodbloed dan de rest van het lichaam én peesweefsel, ofwel overgangsweefsel, is slechter doorbloed dan ander weefsel.  

Acute blessure  

Een acute achillespeesblessure ontstaat bijvoorbeeld door een verkeerde sprong of zware belasting zonder warming up. Meteen na het ontstaan van de blessure is te voelen of de pees ingescheurd is: je voelt een deuk cel of inkeping. De volgende dag kan dat door bloed in de inkeping en zwelling al niet meer voelbaar zijn. Als de diagnose gemist wordt, kan de pees alsnog helemaal afscheuren als je te snel weer belast. 'Een gezonde patient die goed begeleid wordt, heeft een redelijke kans op herstel van een acute blessure! Bij een ingescheurde pees wordt de voet met een gipsverband geïmmobiliseerd, eerst in een spitse stand en dan in een hoek van 90 graden. Als de pees helemaal afgescheurd is, kan die operatief weer aangehecht worden. Dat is wel een heel precies werkje: bij een te lange pees is de kracht in de kuit weg, bij een te korte pees is geen plié mogelijk. Zonder achillespees kan je lopen, maar zeker niet springen.  

Oorzaken  

'Zomaar' pijn aan de achillespees kan een aantal oorzaken hebben, die allemaal hebben te maken met verandering van de verhouding belasting - belastbaarheid.  

Ten eerste kan littekenweefsel van een niet zo mooi herstel- de kuitblessure de oorzaak zijn dat er anders of harder aan de achillespees getrokken wordt. Dat kan ook gebeuren als de stand van de voet verandert, bijvoorbeeld door het ontstaan van een platvoet (zie de tekeningen, op de bovenste een 'goede' voet, op de onderste een doorgezakte).

Een derde mogelijke oorzaak van overbelasting van de achillespees is een na een enkelblessure en gips overgebleven beperkte beweeglijkheid van het enkelgewricht. Een slechte of verslechterende houding, bijvoorbeeld voorover staan alsof je steeds tegen de wind in loopt, kan ook extra belasting van de achillespees opleveren.

En als laatste is er de mogelijkheid dat de doorbloeding van de pees verslechterd is. Daarvan kunnen vaatproblemen, maar ook langdurige rugklachten de oorzaak zijn.

Vaak ligt de oorzaak van een achillespeesblessure in een combi- natie van factoren.

Soms blijkt een gearriveerde achillespees een slijmbeursontsteking op of achter de pees te zijn, bijvoorbeeld bij een dancer's heel. Veel kwalijker is het als de ernst van een achillespeesblessure onderschat wordt. Flink zijn en na een tijdje weer begijnen, kan desastreuze.gevolgen hebben: de blessure wordt chronisch.

De achillespees moet de tijd kunnen krijgen om aan hogere belasting te wennen. Dat kan wel, door de doorbloeding te verbeteren en de spieren te versterken, maar daar is tijd voor nodig.  

Herstel

Behandeling van een niet-acute achillespeesblessure bestaat steeds uit een aantal elementen.

Voorop staat het op zijn minst handhaven, maar liever nog verbeteren van de doorbloeding van de pees. Daarnaast is het mogelijk om de pees te ontlasten door een (altijd tijdelijke) hakverhoging aan te meten of het voetgewelf te ondersteunen met een zooltje. De fysiotherapeut kan de enkel losmaken en lokale problemen verhelpen met massage en fysiotechnische applicaties als ultrageluid en elektrotherapie.

Maar onkwetsbaarheid is voor sterfelijke niet weggelegd...